Waarom vertragen zo belangrijk is in traumaverwerking

"Ik voel nu waarom vertragen zo belangrijk is."

Dat is wat een cliënt onlangs tegen me zei.

En eigenlijk raakt deze zin precies de kern van waarom vertragen zo'n belangrijk onderdeel is van traumaverwerking.

Wanneer we veel pijn ervaren, ontstaat er vaak een heel begrijpelijke beweging: we willen ervan af. We willen begrijpen wat er gebeurt, zoeken naar antwoorden, patronen doorgronden en een manier vinden om ons weer beter te voelen.

Dat is menselijk. Zeker wanneer de pijn intens is en we het gevoel hebben dat we vastzitten.

Ook ik herken die neiging. De behoefte om te zoeken, te begrijpen en een oplossing te vinden. Alsof er ergens een antwoord ligt waardoor alles eindelijk op zijn plek valt.

Maar juist wanneer de pijn groot is, is vertragen vaak het meest nodig.

Wanneer het systeem al lange tijd onder druk staat

Veel mensen die in therapie komen, hebben al lange tijd veel gedragen. Het zenuwstelsel staat vaak langdurig “aan”. Er is veel spanning, alertheid, onrust of juist een gevoel van afgeslotenheid en vermoeidheid.

Bij mijn cliënt was er bij aanvang van de behandeling sprake van een structureel geactiveerd en overspoeld systeem. Er was veel innerlijke druk, veel pijn en weinig ruimte om werkelijk te landen in wat er gebeurde.

En vanuit die overspoeling ontstond ook een sterke drang om hard te werken. Om het snel op te lossen. Om eruit te komen.

Een heel begrijpelijke reactie.

Wanneer iets pijnlijk is, willen we vaak bewegen richting verlichting. Maar soms vraagt heling juist om een andere beweging: vertragen.

Vertragen betekent niet dat er niets gebeurt

Er bestaat soms een beeld dat vertragen betekent dat je stilvalt of niet vooruitgaat.

Maar vertragen betekent niet dat er niets gebeurt.

Juist in het vertragen kan er iets wezenlijks ontstaan.

Ons systeem krijgt de kans om bij te blijven bij wat er geraakt wordt. Om stap voor stap te verwerken wat zich aandient. Om niet alleen inzicht te krijgen, maar ook werkelijk te kunnen integreren wat zichtbaar wordt.

Want begrijpen is niet hetzelfde als verwerken.

We kunnen heel veel weten over onze patronen, onze geschiedenis of onze pijn. Maar echte verandering ontstaat wanneer dat wat we begrijpen ook een plek krijgt in ons lichaam en zenuwstelsel.

De grens van wat je kunt dragen

Tijdens een sessie voelde mijn cliënt op een gegeven moment een grens.

Niet vanuit haar hoofd, maar vanuit haar systeem.

De realisatie was:

"Als ik nu doorga, wordt het teveel."

En precies daar ontstond een belangrijk inzicht:

"Ik voel nu waarom vertragen zo belangrijk is."

Niet omdat ze niet verder wilde.

Niet omdat er niets meer te onderzoeken was.

Maar omdat haar systeem mee moest kunnen komen.

Wanneer we te snel gaan, kan er meer naar boven komen dan we op dat moment kunnen dragen. Er kunnen herinneringen, emoties of lichamelijke reacties geraakt worden waar nog onvoldoende bedding voor is.

Dan kan iets wat bedoeld is als een stap richting heling, juist leiden tot meer onrust, verwarring of uitputting.

Heling vraagt om bedding

Traumaverwerking gaat daarom niet alleen over wat zichtbaar wordt.

Het gaat ook over het versterken van de bedding waarin datgene wat zichtbaar wordt ontvangen kan worden.

Een veilige basis in jezelf. Meer capaciteit om aanwezig te blijven bij wat zich aandient. Meer ruimte in het zenuwstelsel om gevoelens en ervaringen te dragen.

Zodat er steeds meer ontmoet kan worden, zonder dat je jezelf daarin verliest.

Vertragen is daarmee geen vertraging van het proces.

Het ís onderdeel van het proces.

Het is de manier waarop we ons systeem de tijd geven om mee te groeien met wat er gebeurt.

Soms willen we sneller omdat het zo'n pijn doet.

Maar heling gaat niet alleen over hoe snel we ergens komen.

Het gaat er ook over of ons systeem de reis daadwerkelijk kan maken.